Als je kind nog maar net (of zelfs nog niet eens) drie jaar is, krijg je als ouders een prachtig boekwerkje op je deurmat, waarin staat dat je kind binnenkort leerplichtig wordt en naar school moet gaan. Het boekwerkje is bedoeld om je als ouders te helpen de juiste keuze te maken.
Let wel:
Dit laatste wordt bij mijn weten nog steeds niet in dat voorlichtingsboekje vermeld. Het lijkt er haast wel op dat de overheid ons slechts een deel van de waarheid wenst te vertellen.
Om te zien of je recht hebt op vrijstelling van de leerplicht, moet je allereerst te rade gaan bij de Leerplichtwet 1969. Hieronder citeer ik slechts artikelen die voor (toekomstige) thuisonderwijzers van belang zijn.
Artikel 2. Verantwoordelijke personen
1. Degene die het gezag over een jongere uitoefent, en degene die zich met de feitelijke verzorging van een jongere heeft belast, zijn verplicht overeenkomstig de bepalingen van deze wet te zorgen, dat de jongere als leerling van een school is ingeschreven en deze school na inschrijving geregeld bezoekt.
Dit artikel is in zoverre van belang, dat hierin bepaald wordt dat degene die het gezag over "de jongere" uitoefenen en degene die het kind feitelijk verzorgen, verantwoordelijk zijn voor de schoolgang van het kind. In de meeste gevallen de ouders dus.
Artikel 3. Begin en einde van de verplichting tot inschrijving
1.De verplichting om te zorgen, dat een jongere als leerling van een school is ingeschreven, begint op de eerste schooldag van de maand volgende op die waarin de jongere de leeftijd van vijf jaar bereikt, en eindigt:
a. aan het einde van het schooljaar na afloop waarvan de jongere ten minste twaalf volledige schooljaren een of meer scholen heeft bezocht;
b. aan het einde van het schooljaar waarin de jongere de leeftijd van zestien jaar heeft bereikt.
2. Een jongere die een basisschool in minder dan acht schooljaren heeft doorlopen, wordt voor de toepassing van het eerste lid onder a geacht reeds acht schooljaren een school te hebben bezocht.
Als je kind dus op 1 april vijf jaar is geworden, wordt het leerplichtig op de eerste schooldag in mei van datzelfde jaar. En als je kind bijvoorbeeld hoogbegaafd is en op de basisschool een paar keer versneld is geworden waardoor het in slechts vijf of zes jaar die basisschool heeft doorlopen, wordt dit toch als acht jaar geteld voor de leerplichtwet.
Tot nu toe klinkt dit allemaal nog niet erg interessant voor toekomstige thuisonderwijzers, maar let op:
Artikel 5. Gronden voor vrijstelling van inschrijving
De in artikel 2, eerste lid, bedoelde personen zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen dat een jongere als leerling van een school onderscheidenlijk een instelling is ingeschreven, zolang
a. de jongere op lichamelijke of psychische gronden niet geschikt is om tot een school onderscheidenlijk een instelling te worden toegelaten;
b. zij tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning - of, indien zij geen vaste verblijfplaats hebben, op alle binnen Nederland - gelegen scholen onderscheidenlijk instellingen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden, overwegende bedenkingen hebben;
De onder a. bedoelde vrijstelling is in de praktijk niet of nauwelijks haalbaar, en eigenlijk is dat misschien maar goed ook. Want wil je dat je kind werkelijk aandoen? Niet naar school omdat je kind ongeschikt daarvoor is? Is het immers niet veeleer de school die ongeschikt is voor onze kinderen?
De onder b. bedoelde vrijstellingsgrond is echter wel interessant voor wie zijn kinderen thuisonderwijs wil geven. Dit is mooi voor bijvoorbeeld Zevendedags Adventisten, Joden en Moslims (laat de Minister van Onderwijs het niet horen...), maar als je nu katholiek bent of niet-gelovig, dan ben je hiermee nog niet direkt geholpen. Desondanks hoef je ook dan nog niet te wanhopen. Ook Attachment Parenting en Holisme zijn al met succes aangevoerd als vrijstellingsgrond.
Let wel: Er zit nog een addertje onder gras, en wel in de vorm van artikel 8.
Artikel 5a. Trekkend bestaan
De in artikel 2, eerste lid, bedoelde personen zijn vrijgesteld van de verplichting om te zorgen dat een jongere als leerling van een school is ingeschreven, zolang zij een bij algemene maatregel van bestuur te omschrijven trekkend bestaan leiden waarbij de jongere hen vergezelt. De algemene maatregel van bestuur kan bijzondere regelen bevatten betreffende de vrijstelling in verband met:
a. de leeftijd van de jongere waarop de verplichting ingaat om te zorgen dat een jongere als leerling van een school is ingeschreven;
b. de omstandigheden waarin de personen bedoeld in de eerste volzin, verkeren die van invloed zijn op de bereikbaarheid van een passende school voor de jongere.
Ook artikel 5a zal voor de meesten van ons geen soelaas bieden. Hoewel ik mr voor kan stellen dat je bijvoorbeeld voor het maken van een wereldreis mogelijk voor een jaartje vrijstelling zou kunnen krijgen.
Artikel 6. Kennisgeving
1. De in artikel 2, eerste lid, bedoelde personen kunnen zich slechts beroepen op vrijstelling, indien zij aan burgemeester en wethouders van de gemeente waar de jongere als ingezetene in de basisadministratie persoonsgegevens is ingeschreven, hebben kennis gegeven voor welke jongere en op welke grond zij daarop aanspraak menen te mogen maken.
2. Deze kennisgeving moet worden ingediend:
a. ten minste een maand voordat de jongere leerplichtig wordt, indien zij betrekking heeft op de aanvang van de leerplicht, en
b.zolang nadien aanspraak op vrijstelling wordt gemaakt, elk jaar opnieuw voor 1 juli.
3. Het tweede lid onder b is niet van toepassing, indien uit de in artikel 7 bedoelde verklaring blijkt, dat de jongere nooit geschikt zal zijn een school onderscheidenlijk een instelling te bezoeken.
NB: Bij sommige Nederlandse gemeentes bestaat nog altijd het hardnekkige misverstand dat je een verzoek om vrijstelling indient. Je moet dan ook niet verbaasd opkijken, als je na het indienen van de in artikel 6 bedoelde kennisgeving een brief van je gemeente op je deurmat vindt, waarin de leerplichtambtenaar je mededeelt dat je verzoek om vrijstelling is ingewilligd - dit even in het gunstigste geval - of (minder leuk) dat je verzoek om vrijstelling is afgewezen.
In het laatste geval wijst de leerplichtambtenaar je, als hij of zij vriendelijk is, op de mogelijkheid om bezwaar tegen deze beslissing aan te tekenen. Dit kan echter zuiver juridisch gezien niet! Meestal zal de leerplichtambtenaar je echter een ultimatum stellen en met dreigementen komen: Binnen een bepaalde tijd je kind op school, of anders een proces-verbaal en een melding aan de Raad voor de Kinderbescherming. Veel thuisonderwijzers in Nederland hebben inmiddels helaas ervaren dat dit geen loze dreigementen zijn.
NB: Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat thuisonderwijs de ontwikkeling van een kind in geen enkel opzicht bedreigt, maar integendeel juist sterk bevordert!
Let erop, wanneer je eenmaal vrijstelling hebt, dat je elk jaar voor 1 juli opnieuw een kennisgeving naar je gemeente moet sturen. Doe je dit niet op tijd, dan kun je daarvoor alsnog voor de rechter gedaagd worden.
Elders op deze website vind je een voorbeeldbrief kennisgeving van richtingsbedenkingen.
Artikel 7. Lichamelijke of psychische ongeschiktheid
Een beroep op vrijstelling op grond van artikel 5 onder a kan slechts worden gedaan, indien bij de kennisgeving een verklaring van een door burgemeester en wethouders van de gemeente, waar de jongere als ingezetene in de basisadministratie persoonsgegevens is ingeschreven, aangewezen arts - niet zijnde de behandelende arts - of van een door hen aangewezen academisch gevormde of daarmede bij ministeriële regeling gelijkgestelde pedagoog of psycholoog is overgelegd, waaruit blijkt dat deze de jongere niet geschikt achten om tot een school onderscheidenlijk een instelling te worden toegelaten. Deze verklaring mag niet ouder zijn dan drie maanden.
De door de gemeente aangewezen arts zal waarschijnlijk het advies uitbrengen dat het kind wel naar school kan, met mogelijk hieraan gekoppeld het advies voor speciaal onderwijs. Zo'n arts zal wellicht zelfs niet schromen om een hoogbegaafd kind, dat binen het reguliere onderwijs helemaal in de knel is geraakt, naar het speciaal onderwijs te verwijzen.
Wees gewaarschuwd!
Artikel 8. Bezwaar tegen richting van school
1. Een beroep op vrijstelling op grond van artikel 5 onder b kan slechts worden gedaan, indien de kennisgeving de verklaring bevat dat tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning- of, bij het ontbreken van een vaste verblijfplaats, op alle binnen Nederland - gelegen scholen onderscheidenlijk instellingen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden, overwegend bezwaar bestaat.
2. Deze verklaring is niet geldig, indien de jongere in het jaar, voorafgaande aan de dagtekening van de kennisgeving, geplaatst is geweest op een school onderscheidenlijk een instelling van de richting waartegen bezwaar wordt gemaakt.
Feitelijk maakt dit artikel het ouders onmogelijk om hun kind ooit nog thuisonderwijs te geven wanneer het al op school gezeten heeft. Wie ooit met school kon leven, wordt er automatisch toe veroordeeld om dit altijd maar te moeten kunnen.
Bekeer je je tot een ander geloof? Pech dan! Stuur desnoods je kind maar naar een neutrale school, zegt de wetgever. Kom je pas na een dag of een week tot de ontdekking dat de richting van de school toch niet is wat jij je ervan voorgesteld had? Jammer dan, leer er maar mee leven! Overigens is dit in strijd met artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten, wat Nederland mede ondertekend heeft!
Overigens zitten ook hier een paar kleine openingen in de wet. Als de school van richting verandert, kun je je als ouders toch alsnog gaan beroepen op artikel 5 onder b. Dit komt echter helaas niet vaak voor.
De andere mogelijkheid is dat je (tijdelijk) verhuist naar een andere plaats, waar in de wijde omtrek (zo'n 20 km) geen enkele school van dezelfde richting is als de school waar je kind op zat, en dat je je in je nieuwe gemeente meteen - op de dag dat je je daar inschrijft - beroept op vrijstelling wegens overwegende bedenkingen tegen de richting van alle scholen binnen redelijke afstand van je woning.
Artikel 10. Afschrijving
Op verzoek van de in artikel 2, eerste lid, bedoelde personen wordt een jongere binnen de in artikel 3, eerste lid, en artikel 4b, eerste lid, omschreven tijdvakken door het hoofd slechts van de lijst der leerlingen afgevoerd
a. wegens inschrijving van de jongere op een andere school;
b. voorzover het betreft het in artikel 4b, eerste lid, omschreven tijdvak: wegens het volgen van volledig dagonderwijs;
c. wegens vrijstelling op een der gronden, genoemd in artikel 5, nadat aan het hoofd gebleken is, dat aan de artikelen 6 tot en met 9 is voldaan;
d. wegens de vrijstelling, bedoeld in artikel 5a, of artikel 15.
Met artikel 10 kun je te maken krijgen wanneer je probeert je kind van school af te halen, en de directeur van de school ondanks herhaalde verzoeken toch blijft weigeren je kind uit te schrijven. Bedenk dat de directeur zelf strafbaar is, wanneer hij/zij je kind uitschrijft wanneer niet aan een van bovenstaande voorwaarden is voldaan. Pas wanneer je je vrijstellingsbrief aan de directeur kunt laten zien, zal deze je kind kunnen en moeten uitschrijven.
Artikel 18
1. Een ieder heeft het recht op vrijheid van denken, geweten en godsdienst. Dit recht omvat mede de vrijheid een zelf gekozen godsdienst of levensovertuiging te hebben of te aanvaarden, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij met anderen, zowel in het openbaar als in zijn particuliere leven zijn godsdienst of levensovertuiging tot uiting te brengen door de eredienst, het onderhouden van de geboden en voorschriften, door praktische toepassing en het onderwijzen ervan.
2. Op niemand mag dwang worden uitgeoefend die een belemmering zou betekenen van zijn vrijheid een door hemzelf gekozen godsdienst of levensovertuiging te hebben of te aanvaarden.
3. De vrijheid van een ieder zijn godsdienst of levensovertuiging tot uiting te brengen kan slechts in die mate worden beperkt als wordt voorgeschreven door de wet en noodzakelijk is ter bescherming van de openbare veiligheid, de orde, de volksgezondheid, de goede zeden of de fundamentele rechten en vrijheden van anderen.
4. De Staten die partij zijn bij dit Verdrag verbinden zich de vrijheid te eerbiedigen van ouders of wettige voogden, de godsdienstige en morele opvoeding van hun kinderen overeenkomstig hun eigen levensovertuiging te verzekeren.
NB: Aan de voorbeeldbrieven kunnen geen rechten worden ontleend; je bent vrij om ze te gebruiken en/of aan te passen naar eigen wens, maar dit alles geheel op eigen risico.
Disclaimer:
Ik ben geen jurist! Ik kan dan ook niet instaan voor de volledige juistheid van de gegevens op deze pagina's.
Je mag vrijelijk gebruik maken van de op deze pagina's verstrekte informatie, maar ik aanvaard geen enkele aansprakelijkheid.
Aan de tekst op deze pagina's kunnen geen rechten worden ontleend.
Contact us: webmama.nl@gmail.com